Göçmen deniz kuşlarının, tıpkı insanlar gibi jetlag sorunu yaşayabildiği ve bunun yön bulma yeteneklerini olumsuz etkileyerek rotalarından yüzlerce kilometre uzağa savrulmalarına neden olabildiği yeni bir araştırmayla ortaya kondu. İngiltere’nin batı kıyılarında yaşayan Manx yelkovan kuşları üzerinde yapılan çalışma, kuşların biyolojik saatlerinin yerel saatle uyumsuzluğunun etkilerini gözler önüne serdi.
Oxford Üniversitesi araştırmacıları, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz ederek, Manx yelkovan kuşlarının Atlantik Okyanusu üzerindeki beslenme yolculuklarından kolonilerine dönerken yaşadığı yön bulma sorunlarını inceledi. Analizler, kuşların doğuya doğru hızlı uçuşları sırasında biyolojik saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geride kalabildiğini gösterdi.
Manx yelkovan kuşları, yönlerini belirlemek için temel olarak Güneş’in gökyüzündeki konumunu kullanıyor. Ancak Güneş’in konumu gün boyunca değiştiği için kuşların doğru yönü takip edebilmesi, biyolojik saatlerinin de doğru bir şekilde işlemesine bağlı. Gün doğumu ve gün batımı, kuşların iç saatlerini yerel zamana göre ayarlamalarına yardımcı oluyor.
Farklı boylamlar arasında hızla seyahat eden kuşlarda, iç saatleri ile bulundukları yerin saati arasında bir uyumsuzluk meydana gelebiliyor. Oxford Üniversitesi’nden davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, kuşların iç saatlerindeki bu gecikmenin, onların yönlerini şaşırmalarına yol açabildiğini belirtti.
Araştırmaya göre, yetişkin kuşlar uçuş sırasında yönlerini yeniden ayarlayabilme yetenekleri sayesinde bu durumdan daha az etkileniyor. Yetişkin kuşların yaklaşık 965 kilometrelik bir yolculukta rotalarından sapmaları, gerekli düzeltmelerin ardından yalnızca yaklaşık 5 kilometrelik ek mesafeye neden oluyor.
Ancak ilk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan genç kuşlar, yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirlemelerini sağlayacak tecrübeye sahip olmadıkları için yüzlerce kilometre sapma riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bangor Üniversitesi’nden Profesör Richard Holland, bulguların vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e olan bağımlılığını vurguladığını ifade etti.
