Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, kiralik hesaplarin suç faaliyetlerinde kullanilmasini engellemek ve bu alandaki riskleri azaltmak amacıyla yeni bir rehber yayimladi. Rehber, finansal hesaplarin sahiplerinden farkli kışilerce kullanilmasinin hesap sahibini suç gelirinin aktarildigi bir zincirin halkasi haline getirebilecegini vurguluyor.
Kiralik hesap kapsaminda banka, ödeme, elektronik para hesaplari, ticari hesaplar, POS ve sanal POS baglantilari, kripto varlik hesaplari ve diger finansal araclar yer aliyor. Bu hesaplar, dolandiricilik, yasa disi bahis ve kumar gibi suçlarin finansal boyutunda kullaniliyor. Hesap kullandirmak, IBAN paylasiminin yani sira mobil bankacilik sifreleri, banka karti bilgileri ve dogrulama kodlarinin devredilmesini de kapsayabiliyor.
Gerçek kisilere ait hesaplar, kiralik hesap yapilarinda en sik kullanilan araclar arasinda bulunuyor. Hesaplar, acikça kiralama teklifinden sosyal cevre uzerinden yapilan ricaya kadar çesitli yontemlerle temin edilebiliyor. Sosyal medya ve mesajlasma uygulamalari uzerinden yapilan “Hesabina para gelsin, sen bana gonder” gibi talepler, kisilerin hesaplarini uçuncu kisilere kullandirmasina yol aciyor.
Bu konuda bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluslari, kripto varlik hizmet saglayicilari ve diger yukumlulerin mevzuat çerçevesinde belirgin yukumlulukleri bulunuyor. Kiralik hesaplarla mucadelede temel hedef, bu hesaplarin ve suçlu islemlerin tespit edilmesinin yani sira finansal sistemin suç faaliyetlerinde kullanilmasinin engellenmesi olarak öne çikiyor.
Yukumlulere, islemin amaci hakkinda bilgi edinme, musteri faaliyetlerini izleme, uygun tedbirleri alma, islemleri yakindan takip etme, limit koyma, is iliskisi kurmama veya sonlandirma gibi çesitli zorunluluklar getiriliyor. Bir hesabın kiralik hesap olduguna dair emareler ortaya çiktiginda, yukumlunun subhenin mahiyetini anlamaya yonelik inceleme yapmasi gerekiyor. Musterinin meslegi, gelir duzeyi ve islem hacminin karsilastirilmasi onem tasiyor.
Islemlerin amaci, islem yapilan karsı taraflar ve musterinin bu kisilerle iliskisi arastiriliyor. Gerekirse musteriyle iletisime gecilerek islemler hakkinda bilgisi olup olmadigi ve hesabi fiilen kimin kullandigi anlasilmaya çalisiliyor. Kiralik hesap kullaniminin tespiti halinde, mobil ve internet bankaciligi kanallarinin kapatilmasi veya sinirlandirilmasi öncelikli tedbirler arasinda yer aliyor. Banka karti, POS hizmetlerinin durdurulmasi, islem limitlerinin dusurulmesi ve musteriyle baglantili hesaplarin daha sik izlenmesi de mumkun.
Riskin devam etmesi veya musterinin aciklamalarinin yetersiz kalmasi durumunda, islemin gerçeklestirilmemesi ve is iliskisinin sona erdirilmesi de dikkate aliniyor. Yukumluluklere uyulmamasi, somut olayin niteligine gore adli sureçlere yol acabiliyor. Ancak, yalnizca idari yukumluluklere aykirilik veya objektif risk gostergelerinin varligi tek basina cezai sorumluluk dogurmuyor.
